Winkel-woonproject is nieuwe stap in reconversie Leuvense Hertogensite
Een gebouw langs de Brusselsestraat dat winkelen en wonen combineert is een nieuwe fase in de realisatie van het masterplan van de Hertogensite in Leuven. Het komt op de plek waar het Sint-Pietersziekenhuis stond, en paalt zo aan het Sint-Pietersgasthuis dat ondertussen een hotelfunctie kreeg. Zowel ondergronds als bovengronds zorgde het nieuwe gebouw voor diverse uitdagingen.
Het gebouw is 80 meter lang en 25 meter breed en wordt in 2 gesplitst door een uitzettingsvoeg. De gelijkvloerse verdieping en niveau -1 worden voorzien voor winkelen. Daarboven komen 3 bouwlagen appartementen, met over een klein deel van de oppervlakte nog een 4e bouwlaag voor een penthouse. De winkelruimte op -1 zal worden ingevuld door Spar. Op de gelijkvloerse verdieping worden casco ruimtes voorzien die verder kunnen worden ingevuld en ingedeeld door de toekomstige eigenaars en/of huurders.
Ondergrondse uitdagingen
Op niveau -2 is een ruime parking voorzien voor wie er woont en winkelt. Die kan in de toekomst ook dienen voor het nieuwe aanpalende podiumkunstengebouw dat binnen enkele jaren zal worden gerealiseerd. Dat gebouw wordt niet opgetrokken door Resiterra maar is eigendom van de stad Leuven zelf. Zowel voor de stabiliteit als de technieken was het belangrijk om de onderbouw van het winkel-woongebouw zo te ontwerpen dat later de doorkoppeling naar de parking van het podiumkunstengebouw mogelijk wordt en afgestemd.
Een eerste uitdaging was dat voor de beschoeiing van de bouwput aan zijde openbaar domein nergens permanente ankers in de ondergrond mochten worden voorzien. Alles moest terug (kunnen) worden weggenomen. Om dat te ondervangen en te vermijden dat er ankers onder de Brusselsestraat zouden komen, werkten we met een schoorkader. Dit vakwerk met zware stalen buizen wordt aan de binnenkant van de bouwput uitgevoerd, zodat er geen ankers buiten de put nodig zijn om de soilmixwand op zijn plaats te houden. Dit uitdagend werk werd in nauw overleg met de aannemer gepland en uitgevoerd.
Bij de bouw van het podiumkunstengebouw zou de kelder omwille van de technieken anderhalve meter dieper worden uitgegraven dan die van het winkel-wonengebouw. Aangezien dit pas later gebeurt, zou de bovenbouw van het winkel-wonengebouw extra druk uitoefenen op de eigen soilmixwand. Dit kon op twee manieren worden opgevangen. Ofwel had de stad voor het podiumkunstengebouw opnieuw een soilmixwand met afwerkingswand kunnen laten plaatsen. Ofwel maakten wij in het eerste project de soilmixwand die paalt aan de onderbouw van het tweede project zodanig robuust en afgestemd aan deze belastingen, zodat die voor beide projecten kon dienen. Door voor de tweede oplossing te kiezen en de kosten te delen, winnen zowel Resiterra als de stad – één aangepaste soilmixwand is goedkoper dan twee aparte – en wint de stad in de eigen parking ook letterlijk ruimte.
Oude en minder oude restanten
Voordat de bouwput kon worden gemaakt, stootten we nog op andere ondergrondse uitdagingen. Het oude ziekenhuis telde een 15-tal bovengrondse bouwlagen en rustte op gigantische funderingspalen met een diameter van 1,6 meter. Op het tracé van de beschoeiingswand moesten die eerst allemaal worden verwijderd. Op maaiveldniveau konden we ze laten zitten, op voorwaarde dat we de locatie van onze nieuwe funderingspalen nauwkeurig uittekenden. Dit zorgde voor extra complexiteit in het funderingsplan.
De ondergrondse restanten van de oude stadsomwalling waren voorzien, maar niet het oude massagraf uit de tijd van de pest. Laag per laag legden archeologen 140 skeletten bloot. Hierdoor gingen 2 maanden extra bouwtijd verloren. Om die in te halen en het winkel-woongebouw tegen de zomer op te leveren, werd ervoor gekozen om de bovenbouw niet laag per laag maar in moten op te trekken. Zo zal het linkerdeel sneller zijn maximale hoogte bereiken dan het rechterdeel. De zettingsvoeg tussen beide delen is bovendien goedkoper dan te bouwen zonder zettingsvoeg maar met extra wapening om het verschil in zetting tussen koude en warme periodes te kunnen opvangen.
Complex balkenraster
De verticale lasten van de opbouw zijn een complexe puzzel. De draagmuren van de appartementen vallen niet ideaal samen met het kolommengrid in de winkels (8 x 8 meter) dat op zijn beurt afdraagt op een identiek grid in de parking. De trappenkernen van de bovenbouw starten pas op niveau +1, en voor de vloeren van de winkels moesten we rekening houden met heel zware lasten (tot 1.000 kg/m2). De appartementen die uitkijken op de Dijle hebben ook uitspringende balkons waarvan de lasten moeten worden opgevangen op niveau +0. En door het casco ontwerp van de winkels op de gelijkvloerse verdieping, moest er ook flexibiteit zijn voor ventilatie en verlichting naar wens van de toekomstige gebruikers.
Al deze elementen zorgen voor een complex balkenraster boven de afdekvloer van het gelijkvloers, dat afdraagt op de kolommen van de winkelruimtes en daarna op de funderingen. Door de overspanningen tot 8 meter zijn er soms balken bij van 1,8 meter hoog. Om in de winkels maximaal vrije ruimte te voorzien, konden we de dimensie van de kolommen beperken door ze zwaar te wapenen en te laten uitvoeren in hoge druksterkte beton. De winkelvloeren werden als balkloos ontworpen, om al te zware balken in de kelder te vermijden (en dus meer plaats te hebben voor technieken) en om niet meer (dure) uitdieping van de kelder nodig te hebben. Zodanig we het grondverzet idem konden beperken.
Bouwpartners:
- Resiterra – bouwheer
- 360 architecten - architecten
- Vandebos – hoofdaannemer
- Qern (CreteQ) – studiebureau technieken
- Evolv Engineering – studiebureau stabiliteit
